Sarı Saltuk

Bugün Cumhuriyet Mahallesi, Nigde Caddesi’nde no.2’de, Ahmed Kuddusi Hz. Türbesinin karsısında, küçük bir avlu içinde dogu-batı dogrultusunda  dikdörtgen planlı, Küçük kubbeli yapı Sarı Saltuk Türbesidir Sarı Saltuk, Buhara’lı olup asıl adı Mehmed Buhari olup, Yesevi Tarikatı kurucusu Ahmed  Yesevi’nin müritlerindendir.

Tahminen H.560–680 yılları arasında yasamıstır.Ahmed Yesevi Türkistan’da oldugu gibi Anadolu’da ve hatta daha uzak diyarlarda islâmiyeti ve tarikatının yayılması için önce halifesi Hacı Bektas-ı Veli’yi Anadolu’ya gönderir. Ardında Hacı Bektas-ı Veli’ye yardım maksadı ile Sarı Saltuk’u Diyar-ı Rum’a gitmesi için gönderir. Kaynaklarda anlatılan menkıbeye göre; Sarı Saltuk yanında 700 kisilik kuvvetle daha önceden Ahmet Yesevi tarafından Anadolu’ya gönderilen Hacı Bektas-ı Veli’ye yardıma gönderilir.

Ahmed Yesevi tahta kılıcını Sarı Saltuk’un beline kusattıktan sonra O’na “Saltuk Muhammed’im: Bektasım seni Rum’a göndersin Leh diyarında delalet-âyin olan Sarı Saltuk suretine girip, ol mel’unu bu tahta kılıçla katleyle. Makedonya, Dobruca’da, yedi krallık yerde nam ve san sahibi ol” der. Seyhinin dedigi gibi Hacı Bektas-ı Veli Onu Dobruca’ya gönderir.Gerçektende Türklerin ilk Rum (Avrupa) Kıtası’na geçisinde Sarı Saltuk bulunmus ve Dobruca’nın fethedilmesinde önemli bir rol oynamıstır.Sarı Saltuk’un nerede öldügü ve kabrinin nerede oldugu kesin olarak bilinmemektedir.

Yine kaynaklarda anlatılan menkıbeye göre; Sarı Saltuk Dobruca’da vefat etmis ve vasiyeti üzerine yedi tabut hazırlanarak müritlerince çesitli diyarlara götürülerek türbeler yapılmıstır. Bugün Bor’da bulunan Sarı Saltuk Türbesi, Sarı Saltuk’un vasiyeti ile gönderilen yedi tabuttan birine ait olup olmadıgı bilinmemektedir. Ancak genel kanı türbenin Sarı Saltuk’un kabri degil makamı oldugudur.Sarı Saltuk’un hayatında Bor’un yerini inceleyecek olursak; 1231 yılında Baba ilyas Horasanî isyanı çıkmıs ve isyan devlet tarafından bastırılmıstır.

Bu sırada Sarı Saltuk’un Bor magaralarına sıgındıgı anlatılır211. Yine Hacı Bektas-ı Veli, bugünkü Nevsehir’in Hacı Bektas ilçesinde yasarken, Sarı Saltuk’da bu civarda bulunmus ve bir dönem Bor’da ikamet etmis olma ihtimali yüksektir. Nitekim bugün Bor’a baglı bir köyde, Saltuk Köyü ismini tasımaktadır. Ayrıca Bor’da yasamıs ve burada türbesi olan Ahmed Kuddusi’nin Sarı Saltuk’tan bahseden siiri Bor’daki türbenin önemini göstermektedir.